Türkiye'deki akademisyenler için yıllık akademik teşvik ödeneği, yayın kararlarını doğrudan etkileyen önemli bir gelir kalemidir. Peki kitap bölümleri bu sistemde nasıl değerlendiriliyor? Hangi yayınlar puan kazandırıyor, hangisi kazandırmıyor?
Akademik Teşvik Sistemi Nedir?
Yükseköğretim Kurulu (YÖK) tarafından yürütülen Akademik Teşvik Ödeneği, akademisyenlerin bir takvim yılı içinde yaptıkları bilimsel yayın, proje ve atıf faaliyetleri karşılığında aldıkları ek ödenektir. Sistem her yıl güncellenen bir yönetmelikle belirlenmektedir; bu nedenle aşağıdaki bilgileri kendi yılınızın mevzuatıyla karşılaştırmanız önerilir.
Yayın Kategorileri
Teşvik sistemi yayınları birkaç ana kategoriye ayırır:
- A Grubu: SCI-Expanded, SSCI, AHCI ve Scopus indeksli uluslararası dergilerdeki makaleler
- B Grubu: Uluslararası yayınevlerinde basılan kitap ve kitap bölümleri
- C Grubu: Ulusal hakemli dergilerdeki makaleler
- D Grubu: Ulusal kitap ve kitap bölümleri
Kitap Bölümü Puanı: Uluslararası
Uluslararası tanınmış yayınevlerinde (Springer, Routledge, Wiley, Elsevier, Sage, Palgrave vb.) basılan derleme kitaplardaki bölümler B grubuna girer. Puan değeri;
- Yayınevinizin uluslararası tanınırlığına
- Kitabın ISBN numarasına sahip olmasına
- Hakemli (peer-reviewed) editörlük sürecine tabi olup olmadığına
- Yazar sayısına (çok yazarlı bölümlerde puan bölünebilir)
göre değişir. Güncel yönetmelikte bölüm başına temel puan genellikle 5 ile 20 arasında belirlenmektedir.
Kitap Bölümü Puanı: Ulusal
Türk yayınevlerinde basılan, ISBN'li, hakemli derleme kitaplardaki bölümler D grubuna girer. Puan değeri uluslararası yayınlardan düşüktür; ancak uluslararası yayın fırsatı bulunmayan alanlarda anlamlı bir katkı sağlar.
Puan Kazandırmayan Durumlar
Şu tür yayınlar teşvik kapsamı dışında kalabilir:
- ISBN numarası olmayan yayınlar
- Hakemli süreçten geçmemiş derleme kitaplar
- Konferans bildiri kitaplarındaki bölümler (bunlar ayrı kategoride değerlendirilir)
- Aynı takvim yılında iki farklı yayınevinde yayımlanan özdeş bölümler (etik ihlal)
Atıf Bonusu
Yayın puanına ek olarak, bölümünüzün aldığı atıflar da ayrıca puanlandırılır. Scopus veya Web of Science'ta kayıtlı her atıf teşvik hesabına yansır. Bu nedenle görünürlüğü yüksek, uluslararası derlemeler hem yayın hem de atıf puanı açısından avantajlıdır.
Pratik Öneriler
- Bölüm göndermeden önce yayınevinin yönetmelikte belirtilen kriterleri karşılayıp karşılamadığını üniversitenizin Araştırma Destek Ofisi'ne sorun.
- Kabul yazısını ve yayın sözleşmesini saklayın; teşvik başvurusunda belge istenecektir.
- Çok yazarlı bölümlerde yazar sayısını dikkate alın; puan yazarlar arasında bölünebilir.
- Her yıl yönetmelikte değişiklik olabileceğini göz önünde bulundurun.
Sonuç
Kitap bölümleri, doğru yayınevinde ve doğru koşullarda yayımlandığında akademik teşvik sisteminde anlamlı puan kazandırabilir. Özellikle uluslararası tanınmış yayınevlerindeki bölümler hem puan hem de atıf avantajı sunar. Yönetmeliğin her yıl güncellendiğini ve üniversitenizin ilgili biriminden teyit almanın zorunlu olduğunu unutmayın.