ChatGPT'nin Kasım 2022'de kamuya açılmasının ardından üniversiteler ve akademik yayınevleri, yapay zeka kullanımına ilişkin politikalar geliştirmeye başladı. Bu politikalar kurumdan kuruma önemli farklılıklar gösterse de genel bir tablo ortaya çıkmaktadır.

Uluslararası Üniversitelerin Tutumu

Harvard, Oxford, MIT

Bu kurumlar AI kullanımına yasak koymak yerine "şeffaflık ve sorumluluk" ilkesini benimsemiştir. Genel yaklaşım: AI kullanıldıysa açıklanmalı; araştırma tasarımı, veri toplama ve özgün analiz yazara ait olmalıdır.

Stanford

Stanford, yapay zekayı "düşünce ortağı" olarak tanımlar. Öğrencilerin ve araştırmacıların AI'ı düşüncelerini geliştirmek için kullanmasına izin verirken içerik üretiminde kullanımı etik ihlalin kapsamına alır.

Türkiye'deki Durum

YÖK, 2023 yılında yayımladığı genelgeyle üniversitelere AI kullanım politikası geliştirme çağrısında bulunmuştur. Ancak bireysel üniversiteler arasında politika olgunluğu büyük farklılıklar göstermektedir. Akademisyenler için en güvenli yaklaşım şudur: kullandıysanız açıklayın.

Yayın Değerlendirme Sürecinde AI Tespiti

Yayınevleri ve hakemler AI tarafından üretilen metni tespit etmek için çeşitli araçlara başvurmaktadır:

  • GPTZero: Metnin AI tarafından üretilip üretilmediğini tahmin eder.
  • Turnitin AI Detection: İntihal kontrolüyle birleşik AI algılama modülü.
  • Originality.ai: Özellikle akademik içerik için geliştirilmiş AI algılama aracı.

Bu araçların kesin doğruluk oranları tartışmalıdır; ancak editörler şüpheli metinleri bu araçlarla kontrol edebilir.

Akademisyenler için Pratik Rehber

  • Göndermeden önce hedef yayınevinizin AI politikasını okuyun.
  • AI kullanımınızı Yöntemler veya Teşekkür bölümünde açıklayın.
  • "AI ile kaleme alındı" ile "AI destekli yazıldı" arasındaki farkı bilin; ikincisi kabul görmektedir.
  • Kurumunuzun ilgili biriminden güncel politikayı öğrenin.

Geleceğe Bakış

AI politikaları hızla evrilmektedir. "AI kullanmak yasak" döneminden "AI'ı nasıl etik kullanırız" dönemine geçiş yaşanmaktadır. Bu dönüşümde kurumların net ve güncel politikalar belirlemesi, akademisyenlerin ise bu politikaları takip etmesi büyük önem taşımaktadır.

Sonuç

Üniversitelerin büyük çoğunluğu yapay zekayı yasaklamak yerine sorumlu kullanım ilkesini benimsemektedir. Bu ilkenin özü şudur: Araştırmanız size ait olsun; yapay zeka sadece bir araç olsun.